نوشته‌ها

چگونه یک کتاب را ویرایش کنیم؟

چگونه یک کتاب را ویرایش کنیم؟

خواه شما قصد ویراستاری کتاب خود را داشته باشید و یا قصد ویرایش کتاب فرد دیگری را کنید، می‌بایست این کار را در مراحل مختلفی انجام دهید. ویرایش کتاب یا ویراستاری کتاب یک کار حرفه‌ای است و افرادی به‌صورت رسمی و حرفه‌ای به کار در موقعیت شغلی ویراستاری و ویرایشگر می‌پردازند. بنابراین، مانند هر شغل حرفه‌ای دیگر، کار ویراستاری کتاب را نمی‌توان با خواندن دو یا چند مطلب به‌خوبی انجام داد؛ اما می‌توان با آشنایی اصول اساسی آن آشنایی خوبی با این کار کسب کرد و رفته‌رفته در آن حرفه‌ای‌تر شد. در اینجا قصد داریم با طرح مطلبی با عنوان چگونه یک کتاب را ویرایش کنیم؟ به ذکر مهم‌ترین و اصولی‌ترین نکات ویراستاری کتاب بپردازیم. با وب‌سایت چاپ کتاب نارون همراه باشید.

برای ثبت درخواست خود جهت ویراستاری کتاب کلیک کنید

چگونه یک کتاب را ویرایش کنیم؟

چگونه یک کتاب را ویرایش کنیم؟ مرحله اول: ویرایش را خودتان آغاز کنید

۱- کار ویراستاری را هم‌زمان با نگارش انجام دهید. هرروزی که در حال نوشتن هستید می‌توانید به نوشته‌های قبلی خود برگردید و آنچه را که نوشته‌اید را دوباره بررسی کرده و ویرایش کنید. اشتباهات دستوری، زمان افعال، اشتباهات املایی و قواعد نگارشی را علامت‌گذاری کنید. هنگامی‌که موردی را در نوشته‌هایتان مشاهده کردید که نیاز به نگارش مجدد یا ارزیابی دیگر دارد، آن را علامت‌گذاری کنید (بیشتر بخوانید: ویرایش کتاب برای چاپ کتاب).

  • به عقب برگردید و ویرایش کنید. ویرایش آنچه نوشته‌شده است به شما کمک می‌کند تا علاوه بر اصلاح موارد اشتباه فوق، کلیت داستان را دوباره مرور کرده و روایت داستان را صحیح جلو ببرید.
  • هنگام ویرایش، اشتباهات را اصلاح نکنید. آن‌ها را علامت‌گذاری کنید تا در زمان دیگری آن‌ها را اصلاح کنید. دلیل عدم‌ اصلاح متن به این خاطر است، وقتی‌که شما اولین نسخه از کتابتان را می‌نویسید شرایط را طوری رقم بزنید که آنچه اول‌بار به ذهنتان آمده را نگارش کنید. هرگونه اعمال اصلاح باعث خواهد شد که احتمالاً بر روی آنچه نوشته‌اید فکر کنید و مجدداً متن را تغییر دهید که نویسندگان این مسئله را به صلاح نمی‌دانند و توصیه می‌کنند در نسخه اول هر آنچه اول باز به ذهنتان می‌آید (چه درست و چه غلط) نگارش کنید. صرفاً اشتباهات را در این مرحله علامت‌گذاری کنید تا بعد از اتمام یک‌بار دیگر برگشته و آن‌ها را اصلاح کنید.
  • اگر واقعاً نمی‌توانید حین برگشتن و خواندن بدون اعمال اصلاحات فقط علامت‌گذاری کنید، بهتر است بازگشت به عقب و خواندن و علامت زدن را رها کنید و آن را به زمان اتمام کتاب موکول کنید.

۲- ویرایش کتاب را بخش به بخش انجام دهید. وقتی نسخه اولیه کتاب کامل شد، آن را به بخش‌های مختلفی تقسیم کرده و کار ویراستاری را شروع کنید. این بخش‌ها لزوماً همان فصول کتاب شما نیستند؛ هرچند که می‌توان فصل‌به‌فصل نیز انجام داد. بهتر است کتاب را بدون توجه به فصول آن، به بخش‌های مختلف تقسیم کنید (معمولاً هر ۵۰ صفحه یا هر ۲۰ هزار کلمه).

  • چند روز را برای ویراستاری یک بخش از کتاب اختصاص دهید. برای مثال اگر ۴ روز برای آن اختصاص دادید، حتی اگر دوروزه نیز تمام کردید، سعی کنید تا آخر ۴ روز ویرایش همین بخش را ادامه دهید.
  • می‌توانید جاهایی که قبلاً علامت‌گذاری کرده بودید را بازنویسی و اصلاح کنید.
  • انسجام و همبستگی مطالب آن بخش را مورد بازبینی قرار دهید. آیا هر بخش از کتاب هدف اصلی شمارا پوشش داده‌اند؟ اگر ضعف‌هایی در پوشش وجود دارد، اصلاح کنید.

aid1412495-v4-728px-Edit-a-Book-Step-1-Version-2

۳- صفحات را پرینت گرفته و کامل آن را مطالعه کنید. همین‌که کار ویراستاری بخش‌ها تمام شد، کل متن را از آغاز تا انتها مطالعه کنید. از خودتان بپرسید، آیا داستان خوب جاافتاده است؟ آیا بخش‌های کتاب به‌خوبی از بخش‌های دیگر کتاب حمایت می‌کنند؟

  • در این بخش شما می‌توانید بخش‌ها یا پاراگراف‌هایی که باکلیت کتاب یا فصل هماهنگ نیستند را حذف کنید. هر چیزی که تکراری است یا غیرضروری است، باید حذف شود.
  • هرگونه تغییری که اعمال نمودید را در متن کتاب مشخص کنید و آن‌ها را یادداشت کنید. این متن را نگه‌دارید تا اگر بعداً قرار بر بازبینی مجدد شد متوجه باشید که چه نکاتی تغییر داده‌شده و کجاها حذف‌شده‌اند.
  • فعلاً زمان آن نیست که متن را سطر به سطر خوانده و هر سطر را جلا دهید. در این مقطع زمانی، اصلاح و شکل‌گیری پایه اصلی کتاب مدنظر است.

۴- کار را مدتی رها کنید. به‌محض اینکه نسخه اول را کامل ویرایش نمودید، کتاب را برای مدتی رها کنید (چند هفته یا ماه). انتخاب این زمان به عهده خودتان است. وقتی زمان موردنظرتان تمام شد، به سراغ کتاب بروید. اگر فوراً شروع به بازنویسی کردید، پس هنوز آماده انجام مرحله ۴ نیستید.

  • فرجه‌ای که برخی نویسندگان به خود می‌دهند حدود ۶ ماه و برخی دیگر چند هفته است.
  • این زمان باید به‌قدری باشد که شما به لحاظ عاطفی و هیجانی با کتاب فاصله ایجاد کرده باشید. این فاصله به شما اجازه می‌دهد که ضعف‌های کار خود را به‌خوبی پیدا کنید و کلیت کارتان دقیق‌تر باشد. ایجاد این فاصله بسیار مهم است.
  • اگر در اطرافتان کسی وجود دارد که بخواهد نسخه‌های اولیه کتاب شمارا مطالعه کنید، کار را برای او ارسال کنید. دقیق به او بگویید که چه نوع بازخوردی را می‌خواهید دریافت کنید.
  • کار را برای مدت بسیار طولانی رها نکنید. حدوداً در حد چند ماه کافی است و اگر فاصله یک یا چندساله از کتاب بگیرید، احتمال دارد ایده اصلی کتاب و آنچه می‌خواستید به آن برسید را فراموش کنید.

۵- نسخه دوم را نگارش کنید. نسخه اولیه را یک‌بار بخوانید، به کامنت‌هایی که گذاشته‌اید توجه کنید و بر اساس آن‌ها کار را پیش ببرید و همچنین، اگر کامنتی به ذهنتان رسید بار دیگر آن را در کنار کامنت‌های دیگر نگارش کنید. سعی کنید کامنتها دارای تاریخ باشند طبقه‌بندی آن‌ها بر اساس زمان اعمال باشد.

  • بر اساس کامنت‌هایی که گذاشته‌اید کارتان را اصلاح کنید. بعد از اصلاح متن بر اساس کامنتها، خود کامنت را هم بر اساس تغییری که اعمال کردید عوض کنید. مجدداً در طول بخش‌بندی‌هایی که در نسخه اولیه ایجاد کرده‌اید حرکت کنید.
  • این مرحله احتمالاً هفته‌ها یا ماه‌ها طول بکشد.

۶- بازخورد کسب کنید. همین‌که کارتان قابل‌خواندن شد و شکل خوبی پیدا کرد، از دیگران بخواهید متن را خوانده و بازخورد ارائه کنند. می‌توانید از دوستان، همکاران و ویراستاران حرفه‌ای بخواهید کارتان را مطالعه کنند. از آن‌ها بخواهید بازخوردهای دقیق ارائه دهند و دقیقاً تشریح کنید که برحسب بازخوردهایی که ارائه می‌کنند شما می‌توانید چه‌کاری انجام دهید.

  • برای نسخه اولیه و یا ثانویه شما باید از بازخورد دهندگان بخواهید در مورد طرح کلی داستان، شخصیت‌ها و توالی داستان نظرشان را بیان کنند.
  • برای نسخه‌های بعدی، شما می‌توانید از بازخورد دهنگان سؤالات عمومی‌تر بپرسید مانند: “آیا داستان باور بپذیر است؟” “تکراری یا شبیه به داستان‌های دیگران نیست؟” “آیا کلیت آن معنی‌دار است؟” “آیا با اتمام داستان هیجانی داشتید؟”
  • می‌توانید قراردادی با یک ویراستار قوی منعقد کنید تا به شما بازخوردهایی ارائه دهد.
  • حتی اگر شما دوستانی دارید که تمایل دارند نسخ شمارا مطالعه کنند، اما بدانید که خوانندگان حرفه‌ای و ویراستاران تفاوت بسیار گسترده‌ای را ایجاد خواهند کرد.

۷- کتاب را با صدای بلند بخوانید. هنگامی‌که کتاب شما برحسب تغییرات مراحل قبل به شکل ایده آل خود نزدیک‌تر شد و شما بارها آن را مورد ویراستاری قراردادید می‌توانید کار را پرینت گرفته و آن را از اول تا آخر با صدای بلند بخوانید. خواندن با صدای بلند به شما خواهد گفت که چه بخش‌هایی از کار شما نیازمند تغییرات است. اگر بعدازاین همه ویرایش کمی از کتاب خود متنفر شدید، تعجب نکنید! پدیده‌ای رایج است. هر بخشی از کتاب که برای شما حوصله بر بود را می‌توانید مجدداً بازنویسی کنید.

  • بعد از خواندن کامل کتاب، کارتان را سیستماتیک و مرتب به جلو نبرید. می‌توانید اولین جمله از هر فصل را بخوانید. یقیناً این کار کمک خواهد کرد که میزان انسجام کتاب را بهتر درک کنید.
  • جمله اول و آخر هر بخش (که در مراحل اولیه بخش‌بندی کرده‌اید) یا هر فصل را بخوانید. همچنین، جمله اول و آخر کتاب را نیز بخوانید. این دو تکنیک برای بررسی میزان همبستگی و انسجام کتاب بسیار مفید است. مخصوصاً اگر پس از خواندن آن‌ها شما تکرار را مشاهده نکنید و فرآیند روایت منظم و معقول باشد.

aid1412495-v4-728px-Edit-a-Book-Step-7

۸- ویرایش در سطح سطور متن. به جملات و پاراگراف‌ها نگاه کنید و اگر مشاهده کردید که جمله‌ای یا پاراگرافی بیش‌ازحد طولانی است آن را از طریق خرد کردن به بخش‌های کوتاه، اصلاح کنید. حواستان باشد که در هر فصل پاراگراف اول به‌قدری جذاب نوشته شود که خواننده را به خود جلب کند. اگر کتاب شعری می‌نویسید، خطوط را مجزا بخوانید و تعیین کنید هریک از خطوط به‌تنهایی دارای زیبایی و جذابیت نسبی هست یا خیر.

  • اگر کتاب رمان می‌نویسید، سعی کنید گفتگوها را بر اساس جریان روایت، شخصیت‌ها و سبک آن‌ها طراحی کنید.
  • دیالوگ یا گفتگوهای بین شخصیت‌های داستان را با صدای بلند بخوانید و ببینید آیا صداها طبیعی هستند: آیا شخصیت داستانی شما همان‌گونه که باید حرف بزند، حرف میزند یا نه؟ آیا زبان مورداستفاده آن‌ها خاص و شفاف است یا دائماً از اصطلاح‌ها و کلمات تکراری و مبهم استفاده می‌کنند؟ آیا لغات و اصطلاحات بازمان و موقعیت و حالت داستان مناسبت دارند یا خیر؟

۹- اعمال تغییرات آخر. با پشت سر گذاشتن مراحل قبل، نوبت به مرحله نهایی رسیده است. اکنون بهترین زمان برای فرمت دادن به کار، اضافه کردن پانویس‌ها، طراحی و تکمیل نمودارها و عکس‌ها در کتاب هست. کتاب خود را بر اساس دستورالعمل‌هایی که ناشر ارائه خواهد داد فورمت­‌بندی کنید.

  • اگر نامی برای کتاب خود انتخاب نکرده‌اید، می‌توانید هم‌اکنون انتخاب کنید. عنوانی را انتخاب کنید که بتواند توجه خوانندگان شمارا به خود جلب کند و جذاب باشد.
  • بهتر است برای عنوان کتاب خوب فکر کنید و عجله نکنید. می‌توانید از نام‌ها و اسامی مکان‌ها و شخصیت‌های داستان خود آن را الهام بگیرید.
  • عنوان انتخاب‌شده شاید به‌وسیله ناشر دچار تغییراتی شود. البته این تغییرات بااطلاع شما خواهد بود و ناشر سعی خواهد داشت جذاب‌ترین نام را برای کتاب انتخاب کند.

چگونه یک کتاب را ویرایش کنیم؟  مرحله دوم؛ اخذ بازخورد

۱- تعیین کنید که چه نوع بازخوردی قرار است دریافت کنید. وقتی قرار است به نویسنده بازخورد ارائه شود، بهترین کمک آن خواهد بود که از نویسنده پرسیده شود که چه نوع بازخوردهایی را می‌خواهد از کتابش دریافت نماید. نویسنده‌ای که در شروع کار خود است شاید دوست داشته باشد درباره طرح کلی داستان، شخصیت‌ها و مفاهیم بازخورد دریافت کند. اما نویسنده‌ای که در بخش‌های پایانی  آماده‌سازی کتاب است دوست دارد درباره ویرایش خط به خط  متن اصلی خود اطلاعاتی دریافت کند (بیشتر بخوانید: معرفی ۴ نکته کاربردی در ویرایش کتاب). 

  • از نویسنده بپرسید که چه نوع بازخوردی باید در مورد کتاب به وی ارائه گردد. نویسنده بهتر است فهرستی از تقاضاهای خود را به بازخورد دهنده ارائه کند.
  • اگر ویرایشگر حرفه‌ای هستید، لازم است درباره این مسئله که برای ویراستاری این کتاب به چه چیزهایی نیاز دارید از نویسنده سؤال کنید. این سؤال‌ها را بنویسید و در پاسخ هریک مواردی را ذکر کنید.

aid1412495-v4-728px-Edit-a-Book-Step-5-Version-2

۲- اول‌ازهمه کتاب را یک دور کامل بخوانید. قبل از اینکه کامنتی ارائه کنید یا ویرایش بکنید، کل کتاب را بخوانید. شاید چیزی که در آغاز مشکل‌دار به نظر می‌رسد با روایت داستان به جلوتر حل شود. می‌توانید نظرات کوتاهی در دور اول خواندن ارائه کنید اما این نشانه‌گذاری‌ها را برای خود انجام دهید نه برای نویسنده.

۳- کتاب را مجدداً بخوانید و کامنت‌ها را به نویسنده ارائه کنید. بعد از اینکه کلیت کتاب را دریافت کردید می‌توانید نظرات خود را برای نویسنده ارائه کنید.

  • بسته به میزان نظرات و بازخوردهایی که نسبت به کتاب دارید، می‌توانید بر روی متن آن‌ها را ارائه کنید و سعی کنید کامنت‌ها را دقیقاً در صفحه یا بخشی قرار دهید که می‌خواهید تغییر کند.
  • اگر نظرات را در کاغذ جداگانه‌ای می‌نویسید سعی کنید شماره صفحه فراموش نشود.

۴- ویرایش کلی اعمال کنید. سعی نکنید متن را جراحی کرده و از کوچک‌ترین موارد هم رد نشوید. تنها اگر یک ویراستار حرفه‌ای هستید می‌توانید متن را همه‌جانبه ویراستاری کنید و حتی اشکالات کوچک را مدنظر قرار دهید و اگر ویراستار حرفه‌ای نیستید سعی کنید از موارد کوچک عبور کرده و به موارد مهم و بزرگ‌تر اشاره‌کنید.

  • برای مثال، اگر شما نسخه اول یا دوم کتاب را می‌خوانید، غلط‌های املایی را در نظر نگیرید چون آن‌ها بعداً درست خواهند شد.
  • وقتی کامنت‌هایتان تمام شد، به عقب برگردید و به سؤالاتی که نویسنده از شما پرسیده تا بر اساس آن‌ها کار را ویرایش کنید، نگاه کنید. اگر موردی از سؤالات ازقلم‌افتاده، بی‌پاسخ نگذارید.

درنهایت، بعد از اعمال ویراستاری‌های مختلف، کتاب را بر اساس دستورالعمل ناشری که قبلاً انتخاب نموده‌اید آماده کنید و آن را به ناشر ارسال نمایید.

اگر قصد ویرایش کتاب و چاپ کتاب را دارید، همین حالا سفارش خود را ثبت کنید تا همکاران ما با شما تماس بگیرند.

ویراستاری کتاب برای چاپ کتاب

ویرایش کتاب برای چاپ کتاب

تمامی مولفان کتاب حتی مولفین بزرگ دنیا نیز نیاز ضروری و مبرم به یک ویراستار حرفه‌ای دارند. یک ویراستار حرفه‌ای محتوای داستان را تغییر نمی‌دهد و با اجزاء و اصول آن کاری ندارد، بلکه سعی می‌کند نوشته‌ مولف را در بهترین حالت و با تمام پتانسیل آن به خواننده ارایه کند. بر فرض مثال، ویراستار همانند یک آشپزی است که فارغ از ماهیت و کیفیت مواد اولیه برای پخت یک غذا، سعی می‌کند با هرآنچه در دست دارد و با استفاده از آنها بهترین و خوش طعم‌ترین غذای ممکنه را طبخ کند. در چاپ کتاب، مواد اولیه و کیفیت آنها را مولف تعیین می‌کند. ویراستار با تکیه بر آنها، سعی می‌کند این مواد و محتوا را در بهترین شکل آن ارایه کند. انواع ویرایش کتاب برای چاپ کتاب وجود دارد که در زیر به آنها اشاره خواهیم نمود.

برای ثبت سفارش ویرایش کتاب و چاپ کتاب کلیک کنید

+ بیشتر بخوانید: معرفی ۴ نکته کاربردی در ویرایش کتاب

+ بیشتر بخوانید: ویراستاری کتاب و انواع مختلف آن در چاپ کتاب

ویرایش کتاب برای چاپ کتاب

سه نوع ویرایش اساسی وجود دارد:

۱- ویرایش زبانی ساحتاری

۲- ویرایش فنی

۳- ویرایش محتوایی

ویرایش کتاب برای چاپ کتاب ـ ویرایش زبانی، ساختاری

ویرایشگر سعی می‌کند تمامی ابهامات زبانی مانند استفاده از کلمات و واژگان ناآشنا و یا وابسته به یک فرهنگ بسیار خاص و محدود، جمله بندی‌های و پاراگراف‌های طولانی، یکد دست کردن نوشته، ساده سازی زبان گاهاً پیچیده و دشواری که نوبسنده گهگاهی در بخش‌های کتاب استفاده کرده است، رفع خطاهای دستوری و گرامری را در کل می‌توان فعالیت‌هایی دانست که یک ویراستار هنگام ویرایش زبانی ساختاری یک کتاب انجام می‌دهد.

اهمیت این ویرایش می‌توان با ذکر مثالی میتوان نشان داد. برای مثال، برخی از نویسندگان به صورت ناخودآگاه جملات بسیار طولانی و پاراگراف‌هایی که اصطلاحاً “نقطه در آنها گم شده است” استفاده می‌کنند. خواننده نمی‌تواند به خوبی با چنین جملاتی کنار بیاید و سریع خسته خواهد شد. بهتر است این پاراگراف‌ها به جملات و یا پاراگراف‌های مجزایی تقسیم و تبدیل شود تا بتواند به راحتی مفهوم و نیت خود را برساند.

ویرایش کتاب برای چاپ کتاب ـ ویرایش فنی

ویراستار در این نوع ویرایش سعی می‌کند ریزه‌کاری‌هایی را انجام دهد که خواننده با خواندن کتاب لحظات راحت و بی‌دردسری را سپری کند. بارها از خوانندگان دقیق صحبت کرده‌ایم که کافی است در کتابی که درحال مطالعه آن هستند بیش از ۳ یا ۵ غلط املایی پیدا کنند! احتمال اینکه خواندن کتاب را ادامه ندهند بسیار زیاد است. فرض کنید چنین خوانندگان دقیقی متوجه شوند که کتاب شکل نوشتاری برخی کلمات را در جاهای مختلف به صورت متفاوت نوشته است. مثلاً در جایی از بسمه تعالی استفاده کرده، در جایی از باسمه تعالی، و در جایی نیز از بسم تعالی استفاده نموده است. ویرایشگر در حال ویرایش فنی باید رسم‌الخط مورد استفاده در کتاب را به شکل واحدی درآورد وسعی کند تا در کاربردهای نشانه‌های گذاری‌های متن و نقل و قول‌ها و علایم نیز بسیار دقیق باشد. برای مثال، استفاده از کاما (،) و نقطه کاما (؛) کاربردی متفاوت از یکدیگر دارند. حتماً می‌بایست ویرایشگر دقت کند که تمامی علایم آیا به جا و دقیق انجام شده است یا خیر؟

ویرایش کتاب برای چاپ کتاب ـ ویرایش محتوایی

در ویرایش محتوایی ویرایشگر تاخدودی در محتوای اصلی نوشته دست می‌برد و سعی می‌کند با اعمال تغییرات خرد و کلان، سعی کند محتوای متن چشم نواز، منسجم و هماهنگ باشد. برخی نویسندگان عادت به تکرار دارند. مثلاً نویسندگان وسواسی دائماً نگران از این هستند که شاید خواننده مطلب آنها را درک نکند و سعی می‌کند با تکرار برخی اصول به صورت منظم، این نقیصه احتمالی را برطرف سازد. ویرایشگر در این موقع داد خوانندگان می‌رسد و سعی می‌کند مطالبی که دائماً و به صورت رنج‌آوری در طول کتاب تکرار شده را حذف کند. گاهی، نویسنده کتاب نمی‌تواند انسجام را در بیان مطلبی ارایه دهد؛ در این حالت، هرچند نویسنده توانسته است به خوبی پدیده‌ای را توضیح دهد اما در حفظ تقدم و تاخر در توضیح آن پدیده دچار مشکل شده است. ویرایشگر در این حالت میتواند با جابجایی پاراگراف‌ها سعی کند شناور بودن توضیحات را بیشتر از پیش نماید.

همچنینف در آثاری که ترجمه هستند، ویرایشگر در ویرایش محتوایی کتاب، سعی می‌کند به مقابله متن با متن اصلی بپردازد تا اطمینان حاصل کند لحن کتاب، فضای آن و هرآنچه که در آن مهم بوده به متن ترجمه نیز انتقال پیدا کرده است یا خیر. همچنین، ویرایشگر در این ویرایش می‌توان به افزایش برخی نکات فراموش شده نیر بپردازد. برای مثال، اگر نویسنده از مکان یا پدیده‌ای صحبت کرده و از کنار آن گذشته است، ویرایشگر می‌تواند مثلاً در پاورقی در باره آن مکان، پدیده و یا موارد دیگر توضیح کوتاهی ارایه دهد.

اگر قصد ویرایش کتاب و چاپ کتاب را دارید، همین حالا سفارش خود را ثبت کنید تا همکاران ما با شما تماس بگیرند.