صفحه آرایی کتاب و چند نکته کلیدی برای آن

صفحه آرایی کتاب و چند نکته کلیدی برای آن

بسیاری از نویسندگان اطلاع از این دارند که جلد خوب برای کتاب یک عنصر بسیار اساسی و تاثیرگذار است. جلد کتاب توجه خوانندگان را می‌رباید و به آنها ـ چه به شکلی مناسب و چه به شکل نامناسب ـ می‌گوید در داخل کتاب چه چیزهایی انتظار آنها را می‌کشد. باید بگوییم که طراحی جلد خوب برای کتاب کافی نیست و صفحات داخلی کتاب نیز همانند جلد می‌بایست ظاهری زیبا و خوب را دربر داشته باشند. شکل و تنظیم صفحات درونی کتاب صفحه آرایی کتاب نامیده می‌شود. شاید برای شما پیش آمده باشد که خواندن برخی کتابها برایتان (علی رغم سختی و راحتی محتوا) آسان بوده و برخی کتابها بسیار سخت. به شکلی که وقتی برخی کتابها را می‌خوانید سریع خسته می‌شوید ولی از خواندن یکسری کتابهای دیگر خسته نمی‌شوید. با فرض اینکه محتوای هر دو کتاب به لحاظ کیفی هم سطح باشند یکی از عواملی که تفاوت ایجاد می‌کند می‌تواند تفاوت‌ها در صفحه‌آرایی کتاب باشد. در این مطلب به ارایه مطلبی با عنوان صفحه آرایی کتاب و چند نکته کلیدی برای آن می‌پردازیم. با چاپ کتاب نارون همراه باشید.

بیشتر بخوانید: صفحه آرایی در چاپ کتاب و آشنایی با مفاهیم آن

صفحه آرایی کتاب و چند نکته کلیدی برای آن

یکی از طراحان معروف کتاب به نام اریک اسپیکرمن درباره صفحه‌آرایی کتاب و طراحی کتاب می‌گوید:

کتابهای فراوانی دیده‌ام که علی‌رغم طراحی جلد بسیار عالی، صفحات درونی فاجعه‌باری داشته‌اند. این کتابها مانند برخی مواد خوراکی بودند که هرچند بسته‌بندی شیک و خوبی دارند اما وقتی آن را از بسته‌بندی خارج می‌کنیم شکل و ظاهر مایوس کننده‌ای دارد. به اصطلاح در نگاه اول خوشمزه می‌آیند اما همین که مواد آن را از بسته‌بندی بیرون می‌آوریم اشتهایمان را کور می‌کنند.

بدون توجه به اینکه کتاب به صورت کاغذی یا الکترونیکی به بازار عرضه خواهد شد، طراحی صفحات داخلی کتاب می‌تواند لذت کتاب خوانی را افزایش یا کاهش دهد. صفحه آرایی کتاب کاری خاص است و اصول خود را دارد. صفحه آرایی کتاب باید بر اساس سبک و محتوای کتاب انجام گردد. برای مثال، کتابی که در حیطه هنر نگارش شده است نباید حجم متن بر نمودارها و اشکال برتری داشته باشد؛ نقطه این است که خواننده در این گونه کتابها می‌خواهد هنر را ببیند (منظور نمودارها و اشکال). وقتی صفحه‌آرایی کتاب مخدوش و ضعیف است این پیام را به خواننده می‌رساند که کتاب حاضر کتابی است که خواندن آن سخت و دشوار است. در زیر به برخی اصول کلی و کلیدی در حیطه صفحه آرایی کتاب می‌پردازیم.

Book-Inner-Pages-with-break

۱- قطع کتاب در صفحه آرایی کتاب

انتخاب قطع کتاب و اندازه صفحات کتاب اولین و مهمترین قدم در صفحه‌آرایی کتاب است. تمامی هنر صفحه‌آرا بر روی صفحات کتاب ظاهر می‌شود و اگر صفحات و قطع کتاب پتانسیل لازم را نداشته باشد، صفحه آرا نخواهد توانست دقت و هنر خود را به کتاب انتقال دهد. اگر تعداد صفحات کتاب شما بالا باشد و قطع کتاب را قطعی کوچک انتخاب کنید (به دلیل صرفه جویی مالی و هر عامل دیگر) یکی از مشکلات بزرگ خواندن کتابها کاغذی به وجود خواهد آمد، کتاب بسیار سخت ورق می‌خورد و خواننده مجبور است برای نگه داشتن صفحه مورد نظرش کتاب را با هر دو دست بگیرد. بنابراین، برحسب تعداد صفحات کتاب و برخی عوامل دیگر، سعی کنید قطع مناسبی را برای کتاب خود استفاده نمایید.

۲- حاشیه‌های صفحه کتاب

حاشیه صفحات کتاب مهمترین بخش در کتاب است. یک کتاب دارای سه حاشیه است (حاشیه بیرونی، حاسیه بالایی و حاشیه پایینی). البته یک حاشیه داحلی نیز وجود دارد که از طریق چسب به بخش عطف کتاب متصل است. هر حاشیه‌ای نقش خاص خود را دارند: حاشیه بیرونی محلی برای انگشتان خواننده است که هنگام مطالعه آن قسمت را بگیرد و کتاب را نگه دارد. حاشیه بالایی جایی است که شما می‌توانید اطلاعات مربوط به نام فصل، نام کتاب و شماره صفحه را در آن بیابید. حاشیه پایینی فضای سفیدی است که هشدار می‌دهد متن یک صفحه چه زمانی به اتمام برسد و مابقی متن به صفحه دیگر منتقل شود. حاشیه داخلی کتاب این اطمینان را می‌دهد که متن صفحه به بخش چشب کاری شده عطف کتاب وارد نخواهد شد. به صورت طبیعی، حاشیه‌های بالا، پایین و بیرونی نسبت به حاشیه درونی کتاب کوچکتر هستند. حاشیه درونی کتاب عموماً ۲ سانتیمتر می‌باشد.

۳-اشتباهات رایج در صفحه آرایی

اشتباه رایج در صفحه آرایی کتاب این است که صفحه آرا فضای کافی خالی در طول کتاب نگذاشته باشد. دقت کنید که حاشیه صفحات کتاب به قدر کافی بزرگ باشند و فضای خالی آنها مناسب باشد. شاید برخی کتابها را دیده باشید که فضای خالی کمی در حاشیه ها گذاشته باشد که بدون هیچگونه تردیدی چنین اتفاقی تجربه خواندن کتاب را تجربه‌ای سخت و دشوار می‌کند. سعی کنید پاراگراف ها با یک تو رفتگی شروع شود. لغاتی که در آخر سطر به دو قسمت تقسیم می‌شوند به طوری که بخش اول یک کلمه در آخر سطر و بخش دوم کلمه در اول سطر بعد می‌آید یکی از بدترین حالتهای ممکن در خواندن کتاب است. بهتر است در طول تاپپ محتوای کتاب از نوشتن کلمات به این شکل پرهیز کنید. یکی دیگر از اشتباهات رایج، تک سطرها هستند. برای مثال در انتهای صفحه یک پاراگراف شروع می‌شود که تنها سطر اول آن در روی صفحه و مابقی به پشت صفحه انتقال پیدا می‌کند. در این هنگام بهترین کار ممکن آن است که اولین جمله پاراگراف را نیز به صفحه بعدی انتقال دهیم. همچنین، آخرین سطر یک پاراگراف نیز می‌تواند به ستون بعدی یا صفحه بعدی منتقل شود. در این حالت نیز بهتر است سطر آخر به زیر پاراگراف قبل اضافه گردد. 

widow

۴- اصول استفاده از فونت در صفحه آرایی کتاب

عنصر مهم بعدی استفاده از فونت‌های مختلف برای تایپ محتوای کتاب است. بر اساس محتوای خاص کتاب سعی کنید از فونت‌های مناسب استفاده کنید. هرکتاب با توجه به موضوع آن می‌تواند فونت خاصی را لازم داشته باشد. مطمئن شوید که از حالتهای ایتالیک و بولد در تایپ استفاده نمایید. در تایپ کلمات انگلیسی نیز از حالتهای بزرگی یا کوچکی حروف کلمات نیز بهره ببرید. سایز فونت نیز بسیار مهم است. مثلاً در ایران سایز ۱۲ و ۱۴ بسیار مورد استفاده قرار می‌گیرد. اصل بعدی، فاصله بین خطوط هنگام تایپ کردن است. بسیاری برای اینکه تعداد صفحات کتاب کاهش یابد، از فونت کوچک و فاصله خط بسیار کم استفاده می‌کنند تا هزینه‌های چاپ را کاهش دهند. اما از آنطرف جلوه بسیار سخت و بی روحی به کتاب خود می‌دهند. اصول آن است که در هر صفحه تقریباً ۳۴ تا ۳۶ سطر موجود باشد. بنابراین، فاصله خطوط را طوری انتخاب کنید که این میزان از سطور در هر صفحه از کتاب جاگیرد.

 

۵- تصاویر و اشکال

اگر کتاب شما شامل عکس، نمودار و تصاویر، یا اشکال هنری می‌باشد، صفحه‌آرایی باید بگونه‌ای باشد که سازگار با این اشکال شود. بسته به موضوعیت کتاب، محتوا و تصاویر در کتاب هریک به گونه خاص خود با خوانندگان ارتباط برقرار می‌کنند. اگر شما کتاب کودک نوشته‌اید، در این کتاب محوریت باید با عکسها و اشکال باشد و محتوا می‌بایست بالای اشکال قرار گیرند. اگر یک کتاب آشپزی نگارش کرده‌اید می‌بایست عکس غذا در سمت راست و دستورالعمل پخت در سمت چپ باشد. یک کتاب عکس می‌بایست عکس‌های آن باکیفیت باشد و معرفی صاحب عکس در بالا و توضیحات دیگر در پایین عکس آورده شود. گاهاً در برخی کتابها آوردن یک عکس باکیفیت و مرتبط و مناسب بهتر از ساعتها توضیح و تفسیر است.

۶- رعایت جزییات مهم در صفحه آرایی

برحسب سلیقه صفخه آرا برخی از جزییات وجود دارند که می‌توانند ظاهر کتاب را بسیار دلپذیر کنند. برای مثال، می‌توان شروع فصل را از نیمه صفحه انجام داد یا اینکه طرحی مرتبط با موضوعیت فصل را در اولین صفحه همان فصل به صورت هنرمندانه قرار داد. این جزییات باعث می‌شود که خواننده به اصظلاح در طول خواندن کتاب نفس بکشد.

Opening-Spread-Mockup

۷- سرصفحه (Running heads) و پانویس

رانینگ هد یا سر صفحه یک خط کوتاه در بالای صفحه است که به خوانندگان اطلاعاتی مرتبط با نام نویسنده، نام کتاب، نام فصل و شماره صفحه را ارایه می‌دهد. برخی اوقات شماره صفحه در پایین صفحه آورده می‌شود. این عناوین می‌بایست کوتاه باشند و مزاحمتی به متن اصلی کتاب به وجود نیاورند اما شفاف و روشن باشند. در برخی از کتابها، نیاز است تا برخی لغات و اصطلاحات معادل انگلیسی‌شان آورده شود یا توضیحی ارایه شود که در پانویس انجام می‌گردد. بنابراین، هدر و فوتر در صفحه آرایی کتاب بسیار مهم و الزامی هستند.

 

همین حالا سفارش صفحه آرایی و چاپ کتاب خود را ثبت کنید تا همکاران ما با شما تماس بگیرند.

0 پاسخ

دیدگاه خود را ثبت کنید

پاسخ دهید

نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد. بخش‌های موردنیاز علامت‌گذاری شده‌اند *